Alma Tadema 'een wereldberoemde Fries behalve in zijn geboorteland'

Gallerease, Writer Gallerease
Gallerease
Writer
8 Articles5 Curated artworks

In 1840 verloor Lourens Tadema op 4 jarige leeftijd in zijn vader. Zijn vader was notaris in het Friese plaatsje Donryp. Na zijn dood kwam het gezin Tadema in een moeilijke financiële tijd te verkeren. Hoewel het voor Lourens logischer was om later advocaat te worden, herkende zijn moeder zijn artistieke talent en stimuleerde hem om 's ochtends vroeg, voor het naar school gaan, te oefenen met schilderen en schetsen.

Zelfportret Lourens Alma Tadema op zestienjarige leeftijd, geschonken aan zijn moeder, 1852

 

Wereldberoemheid maar niet in Nederland

Opvallend genoeg werd de 'Friese' Lourens na zijn schoolperiode niet toegelaten tot een van de Nederlandse kunstopleidingen, die gevestigd waren in de grote Nederlandse steden. Het was uiteindelijk de Koninklijke Academie van Antwerpen in België, die zijn talent wel herkende. Niemand had destijds ooit kunnen vermoeden hij later zou uitgroeien tot een van de bekendste schilders van het toenmalige Britse wereldrijk en dat hij in 1899 zelfs tot ridder zou worden geslagen als ‘Sir Lawrence Alma Tadema” door koningin Victoria. Hij zou de derde Nederlander ooit zijn, die ooit tot de Britse adelstand zou worden verheven. Na zijn dood werd hij bijgezet in een crypte van St. Paul's Cathedral in Londen. Een zeer grote eer voor iemand die niet Brits van geboorte was. De dienst werd bijgewoond door vele Britse en Nederlandse hoogwaardigheidsbekleders; onder andere door vertegenwoordigers van het Britse koningshuis en Nederlandse koningshuis.

 

 

Detail van schilderij 'Een gunstig uitkijkpunt', 1895

 

Tadema als businessman

Alma Tadema zou ooit hebben gezegd: "zolang ik schilder, ben ik kunstenaar maar als het af is, ben ik zakenman". Lawrence Alma Tadema heeft gedurende zijn leven ongeveer 450 schilderijen gemaakt die allen een uniek 'opus-nummer' kregen. Dit was vooral om het kopiëren van zijn werken tegen te gaan en zijn eigen werken te beschermen tegen vervalsingen. Het maken van deze schilderijen was vaak een tijdrovend proces en om tussentijds toch geld binnen te laten komen maakte hij van zijn beste schiderijen reproducties. Sommige van deze hield hij zelf of schonk hij aan vrienden maar het grootste deel verkocht hij. Deze reproducties bestonden enerzijds uit 'staalgravures of etsen' (met de hand geëtst) en anderzijds uit 'heliogravures' (fotodruk naar het origineel). Tadema bewaakte de kwaliteit en de oplagen van deze reproducties zeer streng. Zo koos hij alleen de beste graveerders uit voor zijn gravures en etsen, zoals Auguste Blanchard en de Nederlander Leopold Löwestijn. Voor de foto- of heliogravures gebruikte hij onder andere Berlin Photographic Co.

 

Voorbeeld van een originele fotogravure naar het schilderij 'Spring', 1894, zie ook Gallerease

De oplagen van deze reproducties waren vaak niet meer dan 800 stuks, die op hun beurt ook weer verdeeld waren in verschillende kwaliteitsklassen. De fijnste en grootste gravures (vaak niet meer dan 200 stuks) werden door Sir Lawrence persoonlijk ondertekend samen met de graveerder. Deze waren afgedrukt op het beste kwaliteit papier en werden soms met de hand ingekleurd. Sommige gravures werden door sommigen beschouwd als mooier en fijner dan het originele schilderij! Zijn etsen en gravures werden verkocht en verspreid tot in de verre uithoeken van het Britse wereldrijk. Daardoor kende een groot publiek in die tijd zijn naam en afbeeldingen. Lees voor meer hierover ook: 'R.Verhoogt, Art in reproduction'. 

 

Reading from Homer, heliogravure uit c.a 1885

De reproducties van zijn schilderijen werden verkocht door de betere galleries van die tijd in Londen, New York en Amsterdam, zoals ook bijvoorbeeld door Frans Buffa & Zonen in de Kalverstraat. De etalages met de reproducties voor de ramen werden in die tijd ook wel the 'poor mans' gallery' genoemd. Degenen die het originele schilderij niet konden kopen, konden het op deze wijze wel bewonderen. 

A poor man's gallery, William Macduff, Shaftesbury, or Lost and Found, 1844-1876

 

Zijn etsen en afbeeldingen werden wereldwijd verspreid en verkocht tot in de verre uithoeken van het Britse wereldrijk. Ook werd er in de kranten en art magazines van die tijd al geadverteerd en daardoor kende een groot publiek de afbeeldingen van Tadema en werd hij een 'wereld beroemd kunstenaar'. Kijk voor originele gravures uit die tijd ook hier op Gallerease.

Wetenschappelijke benadering

Hoewel de Victoriaanse periode veel romantische taferelen werden geschilderd uit de klassieke oudheid, was Tadema de eerste die probeerde de werkelijkheid te schilderen op basis van de werkelijke opgravingen in Pompeï en voorwerpen uit de oudheid uit musea in Napels en later reside hij ook naar Egypte. Hij maakte hier nauwkeurige schetsen en metingen van en hij bezat zelfs kopieën van oude Romeinse voorwerpen. Een van de recensisten merkte op dat hij soms meer archeoloog en wetenschapper was dan een kunstenaar. Dat zijn werken lange tijd als de 'werkelijke oudheid' werden beschouwd blijkt wel dat zijn Romeinse en Egyptische afbeeldingen, bijna een eeuw later nog werden gebruikt als decor voor Hollywood films als The Gladiator, The Ten Commandments, Exodus; Gods and Kings en Ben Hur.

Caracalla en Geta, Bearfight in the Colloseum AD 203, zie ook heliogravure op Gallerease 

 

Uit de mode en in de vergetenheid geraakt

Hoewel Tadema erg populair was in de periode tussen 1870 en 1910 raakte de klassieke, romantische en Victoriaanse stijl aan het eind van de 19e eeuw uit de mode door stromingen als het impressionisme. In de periode tussen 1915 en 1970 raakten de wereken van Tadema in de vergetelheid. Van veel van zijn etsen werden vooral de decoratieve lijsten hergebruikt.

Schilderij Tadema, 'In my Studio', met bijbehorende lijst, 1893

Zo gaat het verhaal dat het originle schilderij van 'The Finding of Moses', zie afbeelding helemaal bovenaan, in de jaren 1970 bij het vuil is gezet. Het was uit zijn lijst gehaald en  door een restauranteigenaar meegenomen, die het lange tijd in zijn zaak heeft gehangen als wandversiering. Niet zo heel lang gelden is ditzelfde schilderij verkocht voor maar liefst 35 miljoen dollar! Er is dus de laatste tijd nogal een opleving en herwaardering van zijn werken. Dit geldt ook voor de nog overgebleven, kwetsbare papieren gravures, waarvan veel verloren zijn gegaan omdat uit de mode waren geraakt en vanwege de verzuring van het papier omdat ze in die tijd nog geen zuurvrij papier en passepartouts gebruikten. Zie voor een grote verzameling originele etsen in goede staat ook onze website. 

Geïnteresseerd en meer lezen over over de gravures van Sir Lawrence Alma Tadema? Bekijk ook het interview met Robbert-Jan de Jonge van Mefferdt & de Jonge over Sir Lawrence Alma Tadema!


Written by Gallerease on 21 Oct 2020, 09:58 Category EducationalTagged Buying Art, Dutch articles