Antieke kaart van Flandria/ Vlaanderen 1579

Abraham Ortelius

Carta
38 ⨯ 50 cm
€ 1.350

Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge

• A proposito di opere d'arte
  Flandria, kopergravure uitgegeven in 1579 door Abraham Ortelius te Antwerpen. In de tijd met de hand gekleurd. Verso: Latijnse tekst. Afm. 38,7 x 50,3 cm. Dit was de tweede van drie platen van Vlaanderen vervaardigd door Ortelius voor zijn monumentale Theatrum Orbis Terrarum, de eerste 'moderne' wereldatlas. Deze rijk versierde kaart is vervaardigd naar een kaart uit 1540 van Gerard Mercator. In de Noordzee zien we een tweetal schepen in een vuurgevecht en ook een zeemonster verbeeldt het immer loerende gevaar. De kompasrichtingen zijn weergegeven in de hoeken van de prent en een allegorische vrouwenfiguur toont in haar ene hand graan, in de andere het wapen van Vlaanderen. In Ortelius' tijd bestaan er nog geen atlassen zoals wij die kennen. Wel losse kaarten voor zeelui en samengestelde atlassen die op bestelling worden gemaakt. Meestal bestaan die uit kaarten van verschillend formaat en ook de schaal varieert. Ortelius krijgt waarschijnlijk van cartograaf Gerard Mercator de suggestie om de geografische kennis en kaarten van de hele wereld uit allerlei bronnen te verzamelen en te verspreiden onder een brede groep mensen. Zo ontstaat het idee van een 'moderne' atlas: een verzameling kaarten gebundeld in een boek, van gelijk formaat en op dezelfde schaal, die speciaal voor de uitgave (opnieuw) in koper gegraveerd worden. Het boek wordt door de uitgever in meerdere exemplaren op de markt gebracht, ook dat is nieuw. De productie van de atlas is een flinke onderneming. Ortelius zoekt voor de eerste druk het beste materiaal bij elkaar dat hij kent. Hij tekent alle 53 kaarten zelf over op standaardformaat en zet er beschrijvingen bij van landen en plaatsen. Ten slotte zet hij er een bronvermelding bij naar de originele kaart, wat in de zestiende eeuw nogal ongebruikelijk is. Iedere kaartenmaker gebruikt wel koperplaten van voorgangers, maar zet daar zelden de bron bij. Als de kaarten zijn getekend, laat Ortelius ze in een koperen plaat graveren door Frans Hogenberg en zijn assistenten Ambrosius en Ferdinand Aertsen. Gillis Coppens van Diets doet het drukwerk. De atlas krijgt de naam Theatrum orbis terrarum ofwel Theater van de wereld. De eerste editie verschijnt in 1570 in het Latijn. In 1571 verschijnt de eerste Nederlandse editie. Opvallend is dat de teksten niet rechtstreeks uit het Latijn zijn vertaald, maar speciaal zijn gemaakt voor een algemeen, niet wetenschappelijk publiek. Zo schrijft Ortelius dat Den Haag het beste dorp van Europa is, en dat de inwoners geen muren willen, omdat ze liever in het beste dorp wonen dan in een stad als zoveel andere steden. De atlas van Ortelius is meteen een groot succes. Hoewel zo'n atlas voor een koper een hele investering is, zeker met ingekleurde kaarten, zijn er genoeg rijke burgers die hun kennis van de wereld willen vergroten. De eerste editie is dan ook snel uitverkocht. Ortelius besluit om nieuwe edities te maken, met meer kaarten. Ook verschijnen vertalingen in het Duits, Frans, Spaans en later in het Engels en het Italiaans. Die latere edities worden vanaf 1579 gemaakt door de beroemde Antwerpse drukker Christoffel Plantijn. Literatuur: Marcel van den Broecke (2011), "Ortelius Atlas Maps - An illustrated Guide", nr. Ort76 Prijs: Euro 1.350,-
• A proposito di opere artista

  Abraham Ortelius (1527–1598) fu un cartografo e geografo fiammingo, ampiamente considerato il creatore del primo atlante moderno e uno dei cartografi più influenti della storia. La sua rivoluzionaria pubblicazione, Theatrum Orbis Terrarum (Teatro del Mondo), segnò una svolta nel modo in cui la conoscenza geografica veniva raccolta, standardizzata e presentata.

  Pubblicato per la prima volta nel 1570, Theatrum Orbis Terrarum fu rivoluzionario sia nel concetto che nell'esecuzione. A differenza delle precedenti raccolte di mappe, l'atlante di Ortelius offriva una panoramica coerente e sistematica del mondo conosciuto, con mappe di dimensioni, stile e qualità uniformi, accompagnate da commenti accademici. Questo approccio trasformò la cartografia da un'arte frammentata a una disciplina scientifica e culturale strutturata, rendendo la geografia globale accessibile a studiosi, mercanti e statisti.

  Ortelius visse e lavorò durante l'età d'oro della cartografia olandese, un periodo in cui i progressi nell'esplorazione, nella stampa e nel commercio rimodellarono la comprensione del mondo da parte dell'Europa. Insieme a Gerardo Mercatore, Ortelio è considerato uno dei padri fondatori della scuola cartografica olandese. Mentre Mercatore rivoluzionò la proiezione cartografica, Ortelio eccelleva nella sintesi, riunendo le migliori conoscenze geografiche disponibili in un'unica opera autorevole.

  Oltre ai suoi successi tecnici, Ortelio fu un pensatore umanista con un profondo interesse per la storia, l'antichità classica e gli scambi culturali. Mantenne una vasta rete internazionale di studiosi, esploratori e cartografi, attribuendo scrupolosamente la paternità alle fonti, una pratica insolita e progressista per la sua epoca. Questa integrità accademica contribuì in modo significativo alla credibilità e all'influenza duratura della sua opera.

  L'eredità di Abraham Ortelio non risiede solo nelle sue mappe, ma nella sua visione del mondo come un tutto interconnesso. Il suo atlante ha plasmato la visione del mondo europea per generazioni e ha gettato le basi per la cartografia moderna, assicurandogli un posto tra le grandi figure intellettuali del Rinascimento.

Sei interessato ad acquistare questa opera d'arte?