Antieke kaart van Flandria/ Vlaanderen 1579

Abraham Ortelius

Papel
38 ⨯ 50 cm
€ 1.350

Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge

• Sobre arte
  Flandria, kopergravure uitgegeven in 1579 door Abraham Ortelius te Antwerpen. In de tijd met de hand gekleurd. Verso: Latijnse tekst. Afm. 38,7 x 50,3 cm. Dit was de tweede van drie platen van Vlaanderen vervaardigd door Ortelius voor zijn monumentale Theatrum Orbis Terrarum, de eerste 'moderne' wereldatlas. Deze rijk versierde kaart is vervaardigd naar een kaart uit 1540 van Gerard Mercator. In de Noordzee zien we een tweetal schepen in een vuurgevecht en ook een zeemonster verbeeldt het immer loerende gevaar. De kompasrichtingen zijn weergegeven in de hoeken van de prent en een allegorische vrouwenfiguur toont in haar ene hand graan, in de andere het wapen van Vlaanderen. In Ortelius' tijd bestaan er nog geen atlassen zoals wij die kennen. Wel losse kaarten voor zeelui en samengestelde atlassen die op bestelling worden gemaakt. Meestal bestaan die uit kaarten van verschillend formaat en ook de schaal varieert. Ortelius krijgt waarschijnlijk van cartograaf Gerard Mercator de suggestie om de geografische kennis en kaarten van de hele wereld uit allerlei bronnen te verzamelen en te verspreiden onder een brede groep mensen. Zo ontstaat het idee van een 'moderne' atlas: een verzameling kaarten gebundeld in een boek, van gelijk formaat en op dezelfde schaal, die speciaal voor de uitgave (opnieuw) in koper gegraveerd worden. Het boek wordt door de uitgever in meerdere exemplaren op de markt gebracht, ook dat is nieuw. De productie van de atlas is een flinke onderneming. Ortelius zoekt voor de eerste druk het beste materiaal bij elkaar dat hij kent. Hij tekent alle 53 kaarten zelf over op standaardformaat en zet er beschrijvingen bij van landen en plaatsen. Ten slotte zet hij er een bronvermelding bij naar de originele kaart, wat in de zestiende eeuw nogal ongebruikelijk is. Iedere kaartenmaker gebruikt wel koperplaten van voorgangers, maar zet daar zelden de bron bij. Als de kaarten zijn getekend, laat Ortelius ze in een koperen plaat graveren door Frans Hogenberg en zijn assistenten Ambrosius en Ferdinand Aertsen. Gillis Coppens van Diets doet het drukwerk. De atlas krijgt de naam Theatrum orbis terrarum ofwel Theater van de wereld. De eerste editie verschijnt in 1570 in het Latijn. In 1571 verschijnt de eerste Nederlandse editie. Opvallend is dat de teksten niet rechtstreeks uit het Latijn zijn vertaald, maar speciaal zijn gemaakt voor een algemeen, niet wetenschappelijk publiek. Zo schrijft Ortelius dat Den Haag het beste dorp van Europa is, en dat de inwoners geen muren willen, omdat ze liever in het beste dorp wonen dan in een stad als zoveel andere steden. De atlas van Ortelius is meteen een groot succes. Hoewel zo'n atlas voor een koper een hele investering is, zeker met ingekleurde kaarten, zijn er genoeg rijke burgers die hun kennis van de wereld willen vergroten. De eerste editie is dan ook snel uitverkocht. Ortelius besluit om nieuwe edities te maken, met meer kaarten. Ook verschijnen vertalingen in het Duits, Frans, Spaans en later in het Engels en het Italiaans. Die latere edities worden vanaf 1579 gemaakt door de beroemde Antwerpse drukker Christoffel Plantijn. Literatuur: Marcel van den Broecke (2011), "Ortelius Atlas Maps - An illustrated Guide", nr. Ort76 Prijs: Euro 1.350,-
• Sobre artista

  Abraham Ortelius (1527–1598) foi um cartógrafo e geógrafo flamengo, amplamente considerado o criador do primeiro atlas moderno e um dos cartógrafos mais influentes da história. A sua publicação inovadora, Theatrum Orbis Terrarum (Teatro do Mundo), marcou um ponto de viragem na forma como o conhecimento geográfico era recolhido, padronizado e apresentado.

  Publicado pela primeira vez em 1570, Theatrum Orbis Terrarum foi revolucionário tanto em conceito como em execução. Ao contrário das coleções de mapas anteriores, o atlas de Ortelius oferecia uma visão geral coerente e sistemática do mundo conhecido, com mapas de tamanho, estilo e qualidade uniformes, acompanhados de comentários académicos. Esta abordagem transformou a cartografia de uma prática fragmentada numa disciplina científica e cultural estruturada, tornando a geografia global acessível a estudiosos, comerciantes e estadistas.

  Ortelius viveu e trabalhou durante a Idade de Ouro da cartografia flamenga, um período em que os avanços na exploração, na impressão e no comércio remodelaram a compreensão que a Europa tinha do mundo. Ao lado de Gerardus Mercator, Ortelius é considerado um dos fundadores da escola flamenga de cartografia. Enquanto Mercator revolucionou a projeção cartográfica, Ortelius destacou-se na síntese, reunindo o melhor conhecimento geográfico disponível numa única obra de referência.

  Para além das suas conquistas técnicas, Ortelius foi um pensador humanista com um profundo interesse pela história, antiguidade clássica e intercâmbio cultural. Mantinha uma extensa rede internacional de estudiosos, exploradores e cartógrafos, citando cuidadosamente as fontes — uma prática invulgar e progressista para a sua época. Esta integridade académica contribuiu significativamente para a credibilidade e influência duradoura da sua obra.

  O legado de Abraham Ortelius reside não apenas nos seus mapas, mas na sua visão do mundo como um todo interligado. O seu atlas moldou a mundividência europeia durante gerações e lançou as bases da cartografia moderna, consolidando o seu lugar como uma das grandes figuras intelectuais do Renascimento.

Você está interessado em comprar esta obra de arte?