Jan Lucas van der Baan (1912–1996) was een Nederlandse kunstenaar en tekenleraar, nauw verbonden met de Groningse kunstwereld van de twintigste eeuw. Hij volgde zijn opleiding aan de Academie Minerva in Groningen en later aan de Rijksnormaalschool voor Tekenleraren in Amsterdam, waar hij zijn vakmanschap verder ontwikkelde. Na zijn studie keerde hij terug naar Groningen, waar hij als tekenleraar werkzaam was en tegelijkertijd zijn artistieke carrière begon vorm te krijgen.

Tussen 1933 en 1940 was Van der Baan lid van de Groningse kunstenaarsvereniging Zig-Zag, een vooruitstrevende groep die vernieuwende ideeën in de beeldende kunst wilde uitdragen. Vanaf 1941 sloot hij zich aan bij De Ploeg, de invloedrijke kunstenaarsvereniging die sinds de jaren ’20 het beeld van de noordelijke kunstwereld sterk bepaalde. Binnen dit collectief vond hij geestverwanten en een platform om zijn werk verder te ontwikkelen.

Na de Tweede Wereldoorlog exposeerde Van der Baan jaarlijks met De Ploeg, waarbij hij een belangrijke en stabiele bijdrage leverde aan de uitstraling en continuïteit van de vereniging. Zijn kunst, die vaak een balans zocht tussen expressie en structuur, weerspiegelde zowel een persoonlijke zoektocht als de bredere naoorlogse vernieuwingen in de kunst.

In 1964 was Van der Baan medeoprichter van het Grafisch Centrum in Groningen, waarmee hij een impuls gaf aan de grafische kunst in de stad en ruimte creëerde voor experiment en samenwerking. Hiermee onderstreepte hij zijn rol als bruggenbouwer tussen onderwijs, kunstpraktijk en kunstenaarsgemeenschap.

Door zijn combinatie van kunstenaar, leraar en organisator liet Jan Lucas van der Baan een blijvende indruk achter op de Groningse kunstscene. Zijn werk en inzet dragen ertoe bij dat zijn naam nog altijd verbonden blijft aan de rijke traditie van De Ploeg.