Léon Cogniet (1794–1880) was een Franse kunstschilder en gerespecteerd docent, bekend om zijn historische voorstellingen, portretten en invloedrijke rol in de Franse academische kunst van de 19e eeuw.

Geboren in Parijs in een ambachtsgezin, werd Cogniet op jonge leeftijd toegelaten tot de École des Beaux-Arts. Daar studeerde hij onder Pierre-Narcisse Guérin en ontwikkelde hij een stijl die sterk geworteld was in het neoclassicisme, maar later ook invloeden van het romantische drama begon te tonen. In 1817 won hij de prestigieuze Prix de Rome met een schilderij van Hannibal bij de Alpen, waarmee hij een studieverblijf in de Villa Medici in Rome verdiende.

Terug in Frankrijk groeide Cogniet uit tot een gevierde schilder van grote historische taferelen. Een van zijn bekendste werken is De executie van keizer Maximiliaan (1827), dat de dramatische kracht van zijn stijl laat zien. Zijn werk werd regelmatig tentoongesteld op de Salon en gewaardeerd om zijn compositiekracht, beheerste kleurgebruik en academische precisie.

Naast zijn schilderpraktijk maakte Cogniet vooral naam als docent. Vanaf 1831 doceerde hij aan de École des Beaux-Arts in Parijs, waar hij vele invloedrijke kunstenaars opleidde, onder wie Léon Bonnat en Jean-Paul Laurens. Ook leidde hij tussen 1847 en 1860 een eigen atelier voor vrouwelijke kunstenaars, wat in zijn tijd uitzonderlijk was.

In zijn latere jaren legde Cogniet de penseel grotendeels neer om zich volledig te wijden aan het lesgeven. Zijn stijl raakte wat uit de mode met de opkomst van het realisme en het impressionisme, maar zijn bijdrage aan de academische traditie en zijn pedagogisch werk bleven van grote betekenis.

Léon Cogniet overleed in 1880 in Parijs. Zijn werken bevinden zich vandaag in collecties van onder meer het Louvre, het Musée d'Orsay en het Musée des Beaux-Arts de Nantes.