Medium : Olieverf op doek
Afmetingen : 47 x 37 cm
Signatuur: gesigneerd door de kunstenaar rechts onder
Provenance : Gekocht van de kunstenaar ca. 1947 door vererving Prive collectie Den Haag
In de originele bijpassende houten lijst: 59 x 49 cm
Dit kleurrijke bloemstilleven is vermoedelijk gemaakt tijdens of vlak na de Tweede Wereldoorlog, toen Jules Chapon les kreeg van de beroemde schilder Henri Frédéric Boot.
Medium: Oil on canvas
Dimensions: 47 x 37 cm
Signature: signed by the artist lower right
Provenance: Purchased from the artist ca. 1947 by inheritance Private collection The Hague
In the original matching wooden frame: 59 x 49 cm
This colorful flower still life was probably made during the Second World War or just after it when Jules Chapon took lessons from the famous painter Henri Frédéric Boot.
Jules Chapon, geboren in Heemstede in 1914 – Overleden in Saint-Cyprien, Dordogne in 2007, hij was een Nederlands beeldhouwer, glazenier en schilder.
Jeugd en achtergrond Jules werd geboren als zoon van Barend Chapon en Mietje Zilverberg. Zijn vader was makelaar in effecten, voorzitter van het kerkbestuur van de Joodse gemeente in Haarlem en lid van de Joodse Raad. In zijn jeugd groeide Chapon op in een kunstzinnig milieu. Zijn vader bezat een kunstcollectie uit de Haagse, Amsterdamse en Bergense School en had interesse in architectuur. Zijn zuster was danseres. Rond zijn tiende kreeg Jules zijn eerste schilderkist. Hoewel hij aanvankelijk voorbestemd leek voor een loopbaan in de financiële wereld, koos hij tijdens de oorlog definitief voor het kunstenaarschap.
Oorlogsjaren en verlies van familie Tijdens de mobilisatie werd Chapon als soldaat in Rotterdam gelegerd, waar hij het bombardement meemaakte. In 1941 werd de beleggingsmaatschappij van zijn vader door de Duitsers geconfisqueerd en geliquideerd. Jules begon daarop weer te schilderen en tekenen. In 1942 sloot hij zich aan bij het verzet. Hij hielp onder meer Joden aan valse persoonsbewijzen. In september 1943 werd hij verraden en gearresteerd. In Amsterdam werd Jules verhoord en mishandeld. Tijdens een moment van onoplettendheid wist hij te ontsnappen via de fietsenberging van het politiebureau. Daarna dook hij onder op verschillende adressen en begon intensief filosofie te lezen. Deze periode gaf hem rust en reflectie.
Hij concludeerde dat het materiële leven leeg was. Als hij de oorlog zou overleven, wilde hij zich met iets wezenlijks bezighouden. Ondertussen voltrok zich een tragedie in zijn familie. Begin 1943 werd zijn vader gearresteerd en op 2 februari samen met opperrabbijn Philip Frank gefusilleerd in de duinen bij Bloemendaal. Op diezelfde dag werden ook zijn moeder en zus opgepakt; zijn andere zus, Selma, was niet thuis en overleefde de oorlog. Jules en zijn broer wisten aanvankelijk te ontsnappen, maar zijn broer keerde terug om de vrouwen niet alleen te laten en werd alsnog opgepakt. Zij allen werden via de Hollandse Schouwburg en Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd en vermoord.
Herstart in Haarlem en confrontatie met het verleden Na de oorlog keerde Chapon terug naar Haarlem, waar hij een oud pand aan het Klein Heiligland eigenhandig restaureerde. Hij gebruikte dit ook als galerie. Daar woonde vlakbij Jan Nederkoorn, de man die zijn familie had verraden. Elke ontmoeting met hem was een confrontatie. Jules probeerde hem twee keer met zijn auto aan te rijden. Zijn huisarts adviseerde hem daarop om Nederland te verlaten. Hij bezat inmiddels een ruïne in de Dordogne en besloot zich daar definitief te vestigen.
Vroege kunstenaarschap en stijlontwikkeling In de eerste jaren na de oorlog werkte Jules in een naturalistische stijl. Zijn oorlogservaringen verwerkte hij in sombere, beladen schilderijen zoals Hongerwinter en Concentratiekamp I en II. Hij volgde lessen bij Henri Boot en Kees Verwey. In 1940 trouwde hij met Polly Meure.
Doorbraak en invloeden uit Zuid-Frankrijk Vanaf 1947 exposeerde Chapon zijn werk in Nederland en Frankrijk. Hij schilderde landschappen, portretten, stillevens en figuurvoorstellingen. Zijn stijl begon te veranderen door ontmoetingen met kunstenaars en dichters als Nicolas de Staël en René Char in Zuid-Frankrijk. Onder invloed van Deense Cobra-kunstenaars ging hij expressiever en abstracter werken. Zijn kleurgebruik werd levendiger, zijn lijnen eenvoudiger. Vanaf 1957 maakte hij uitsluitend abstract werk.
Galerie Espace en kunstenaarsnetwerk In 1956 richtten Jules, Polly Meure en Eva Bendien Galerie Espace op, in het atelier van Jacob Bendien aan het Klein Heiligland in Haarlem. In 1960 verhuisde de galerie naar Amsterdam. De galerie bestaat nog steeds. Chapon was ook actief in de Haarlemse kunstenaarsvereniging Teisterbant, samen met onder anderen Godfried Bomans, Anton Heyboer en Harry Mulisch.
Einde van zijn huwelijk In de jaren zestig groeiden Jules en Polly uit elkaar. In 1964 vertrok zij naar België, waar zij in Brussel een galerie begon. De scheiding volgde enkele jaren later.
Monumentale opdrachten en internationale erkenning Tussen 1960 en 1980 kreeg Chapon belangrijke monumentale opdrachten. Hij vervaardigde indrukwekkende wanden voor onder meer de Fokkerfabrieken op Schiphol, De Nederlandsche Bank in Amsterdam en de Bijlmerbajes. Hij gebruikte hiervoor oude scheepsplaten waarin gaten werden gebrand, gevuld met glas-appliqués in samenwerking met atelier Van Tetterode. In 1968 werd het drie jaar durende maakproces van de wand voor De Nederlandsche Bank vastgelegd door cineast Wim van der Velde. De film won in 1972 een gouden medaille op een festival in Bilbao.
Terug naar de schilderkunst in Frankrijk Vanaf de jaren zeventig experimenteerde Chapon ook met polyether en plexiglas. In 1973 vestigde hij zich definitief in de Dordogne. De rust van het Franse platteland gaf hem ruimte om zich weer volledig te richten op schilder- en tekenkunst. Hij voelde zich er thuis, in tegenstelling tot Nederland, dat hem te veel herinnerde aan ellende en verlies.
Erkenning en reflectie in latere jaren In 1996 werd in het Joods Historisch Museum een overzichtstentoonstelling van zijn werk gehouden. In datzelfde jaar vertelde Chapon zijn levensverhaal aan het USC Shoah Foundation Institute, opgericht door Steven Spielberg. Dit werd opgenomen in de collectie 2000 Getuigen Vertellen van het Joods Historisch Museum.
Filosofie, eenvoud en het kunstenaarschap In zijn latere jaren keerde Chapon steeds meer terug naar de essentie. Hij streefde naar eenvoud, stilte en concentratie in zijn werk. Hij vond dat kunst geen ellende moest etaleren, maar ruimte moest bieden aan de toeschouwer om eigen gedachten te vormen. Schilderen en tekenen beschouwde Jules als een vorm van bestaan — een die hij niet meer kon missen. Zijn blik op het landschap gaf hem een gevoel van oneindigheid waarin hij steeds opnieuw de lijnen wilde ontdekken.
De kunstcriticus Hans Redeker omschreef hem in de jaren vijftig als “een bespiegelende, gesloten en ingekeerde figuur.” Zelf erkende hij later: “Mijn bevrijding is eigenlijk pas gekomen toen ik definitief naar Frankrijk verhuisde.”
