Jan Hendrik Verheijen (Utrecht, 1778 – Utrecht, 1846) was een Nederlandse schilder, tekenaar en etser, vooral bekend om zijn fijnzinnig uitgewerkte stadsgezichten en architecturale voorstellingen. Zijn werk wordt gerekend tot het classicistisch-romantische genre, met een bijzondere aandacht voor detail, perspectief en historische nauwkeurigheid. Binnen de Utrechtse schildertraditie neemt Verheijen een prominente plaats in als documentalist van het stadsbeeld in een tijd van grote verandering.
Verheijen kreeg zijn opleiding aan de Utrechtse Tekenacademie en was al vroeg geïnteresseerd in architectuur en het stadsleven. Hij maakte talloze tekeningen, aquarellen en schilderijen van pleinen, kerken, grachten en straten, vaak met een levendige toevoeging van figuren in eigentijdse of 17e-eeuwse klederdracht. Daarmee wist hij zijn werk een zowel historiserende als herkenbare sfeer mee te geven.
Zijn composities zijn zorgvuldig opgebouwd, met strakke lijnvoering en een helder kleurgebruik. De precisie waarmee hij gebouwen en straatbeelden vastlegde, maakt zijn werk waardevol voor historisch onderzoek: zijn schilderijen fungeren als visuele archieven van het voor-industriële Utrecht. Tegelijkertijd wist hij de scènes te verlevendigen met menselijke activiteit en subtiele lichtwerking, wat zijn werk boven puur topografische weergave uittilt.
Verheijen was actief in lokale kunstkringen en had ook leerlingen, waarmee hij zijn vakkennis doorgaf aan een nieuwe generatie tekenaars. Hoewel hij vooral in Utrecht bekendheid genoot, is zijn werk vandaag de dag terug te vinden in verschillende Nederlandse musea en stadsarchieven.
Jan Hendrik Verheijen laat een nauwgezet, sfeervol en historisch waardevol oeuvre na. Hij was een chroniqueur van zijn stad, die met grote zorg en gevoel voor compositie een verdwenen wereld in beeld bracht — een kunstenaar die geschiedenis zichtbaar en tastbaar maakte.
