Anthon van Rappard (Zeist, 1858 – Santpoort, 1892) was een Nederlandse schilder, tekenaar en sociaal bewogen kunstenaar die, ondanks zijn korte leven, een opvallende en betekenisvolle plaats inneemt in de 19e-eeuwse kunstgeschiedenis. Hij staat vooral bekend om zijn vriendschap en correspondentie met Vincent van Gogh, die hem beschouwde als een geestverwant en moreel klankbord. Van Rappard was een scherp observator van het leven van arbeiders, boeren en wevers, en zijn werk getuigt van oprechte betrokkenheid bij sociale ongelijkheid.
Hij werd opgeleid aan de Rijksakademie in Amsterdam en studeerde ook in Brussel, waar hij onder meer lessen volgde bij Lawrence Alma-Tadema. Toch ontwikkelde hij een heel eigen stijl, wars van academische mooischilderij. In sobere tonen en met krachtige lijnen legde Van Rappard het harde bestaan van de gewone mens vast – vaak in tekeningen, maar ook in schilderijen en aquarellen. Hij werkte onder andere in Drenthe, Brabant, Twente en België, waar hij het volkse leven van dichtbij observeerde.
Van Rappard was wars van commercie en compromis, wat zijn artistieke loopbaan niet vergemakkelijkte. Toch kreeg hij tijdens zijn leven erkenning onder collega-kunstenaars voor zijn integriteit en scherpe oog. Zijn tekeningen en studies van fabrieksarbeiders, veenarbeiders en wevers behoren tot de meest aangrijpende sociale kunst van zijn tijd.
Zijn vroege dood op 33-jarige leeftijd maakte een einde aan een kunstenaarschap dat volop in ontwikkeling was. Toch leeft zijn werk voort als een authentiek, geëngageerd en visueel krachtig document van de sociale werkelijkheid aan het eind van de 19e eeuw. Anthon van Rappard blijft bovendien van historisch belang als de man die Van Gogh hielp vormen, aanmoedigde en – niet onbelangrijk – tegensprak.
