herman de vries (1931, Alkmaar) is een Nederlandse kunstenaar die zijn hele leven heeft gewijd aan het zichtbaar maken van de werkelijkheid van de natuur. Zijn naam schrijft hij consequent met kleine letters, als teken van zijn overtuiging dat de mens zichzelf niet boven de natuur moet plaatsen. In zijn werk staan niet het ego van de kunstenaar of het esthetische oordeel centraal, maar de ervaring zelf – direct, zintuiglijk en zonder tussenkomst van interpretatie.
Oorspronkelijk opgeleid als bioloog, werkte de vries in de jaren vijftig aan het Instituut voor Toegepast Biologisch Onderzoek in de Natuur. Deze achtergrond zie je terug in zijn werk: nauwgezet, analytisch, maar ook open voor het onvoorspelbare en het toeval. In de jaren zestig sloot hij zich aan bij de internationale ZERO-beweging, die zich afzette tegen traditionele kunstvormen en pleitte voor een nieuwe, objectieve beeldtaal. Toch koos de vries zijn eigen pad, met de natuur als uitgangspunt en materiaal. Hij verzamelde aarde, bladeren, bloemen, mos en stenen, en presenteerde die in vitrines of op panelen – niet als representatie, maar als realiteit. Zijn werk toont geen afbeelding van de natuur, maar de natuur zélf.
Sinds 1970 woont hij in het Duitse Eschenau, midden in het bos, waar hij werkt en leeft in directe verbinding met zijn omgeving. Daar ontstonden vele van zijn bekende werken, waaronder sanctuaria: stukken natuur die hij afbakent zodat ze onaangetast kunnen groeien. Dit radicale gebaar – niets doen, behalve ruimte geven – is kenmerkend voor zijn oeuvre. In 2015 vertegenwoordigde hij Nederland op de Biënnale van Venetië met zo’n sanctuarium, omheind door een gouden hek, midden in het Arsenale.
Taal is een ander belangrijk element in zijn werk. In korte zinnen en sobere typografie, vaak in meerdere talen, zet hij aan tot reflectie over natuur, tijd, stilte en zijn. “my poetry is the world,” schreef hij. “i write it every day.” Zijn werk is een pleidooi voor aandacht: voor het kleine, het tijdelijke, het cyclische. Niet als romantisch natuurbeeld, maar als exacte, indringende ervaring.
herman de vries wordt wereldwijd erkend als pionier in ecologische en conceptuele kunst. Zijn werk bevindt zich in tal van museale collecties, van het Stedelijk Museum en het Kröller-Müller tot Centre Pompidou en Museum Ludwig. Toch beschouwt hij zichzelf vooral als een bemiddelaar – iemand die de werkelijkheid toont zoals zij is, zonder franje. “ik doe niets,” zegt hij vaak. “ik laat alleen maar zien.”
