Wilhelm Kaufmann (25 mei 1895 – 14 februari 1975) was een Oostenrijkse schilder wiens leven en werk nauw verweven waren met de culturele omwentelingen van het 20e-eeuwse Europa. Al op jonge leeftijd was hij een begenadigd talent en werd hij op zestienjarige leeftijd de jongste student ooit die werd toegelaten tot de Academie voor Schone Kunsten in Wenen, waar hij studeerde onder de invloedrijke schilder Rudolf Bacher.
Zijn vroege artistieke belofte werd onderbroken door de Eerste Wereldoorlog. Kaufmann diende drie jaar aan het Russisch-Albanese front en ontving het Oostenrijks-Hongaarse Gouden Kruis van Verdienste voor moed. Na de oorlog keerde hij terug naar Wenen, vastbesloten om een leven als freelance kunstenaar na te streven, en dompelde hij zich onder in de levendige avant-garde kringen van de stad. Hij exposeerde met de progressieve Wiener Secession en sloot zich aan bij het modernistische collectief Sonderbund Österreichischer Künstler. In 1927 werd hij lid van de Hagenbund, een andere toonaangevende vereniging van vooruitstrevende kunstenaars.
De annexatie van Oostenrijk door nazi-Duitsland in 1938 bracht dit bloeiende culturele leven abrupt tot een einde. Zowel de Secession als de Hagenbund werden ontbonden en Kaufmann kreeg een beroepsverbod opgelegd. Gedwongen om de schilderkunst op te geven, werkte hij tot het einde van de Tweede Wereldoorlog als ongeschoolde arbeider in een tandwielfabriek.
Na de oorlog speelde Kaufmann een sleutelrol in de wederopbouw van de Weense kunstenaarsgemeenschap. Van 1945 tot 1956 leidde hij de schildersectie van de Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars en nam hij in 1946 deel aan de antifascistische tentoonstelling "Nooit vergeten!". In datzelfde jaar sloot hij zich weer aan bij de Wiener Secession. In 1948 werd zijn werk tentoongesteld tijdens de schilderwedstrijd op de Olympische Zomerspelen van 1948 – een zeldzame combinatie van kunst en sport. Hij kreeg ook een opdracht van de gemeente om Olympisch speerwerpkampioene Herma Bauma te portretteren. In 1949 werd hij benoemd tot professor en in 1950 sloot hij zich aan bij de Weense Vereniging van Beeldende Kunstenaars.
Kaufmanns betrokkenheid bij sport was niet louter thematisch. Tijdens de Olympische Spelen van Helsinki in 1952 ontving hij een eredoctoraat voor schilderkunst en grafiek, waar hij werken presenteerde zoals 'Skiër', 'IJshockey' en 'Voetbalscène' in Oost-Indische inkt, naast een olieverfschilderij getiteld 'Voetbal'. Deze dynamische composities weerspiegelden zijn fascinatie voor beweging – een enthousiasme dat ook tot uiting kwam in zijn persoonlijke liefde voor schaatsen en tafeltennis.
Stilistisch gezien werkte Kaufmann het liefst in de buitenlucht, waarbij hij gouache, aquarel en inkt gebruikte om zowel stedelijke als landelijke landschappen vast te leggen. Hij creëerde levendige impressies van Oostenrijkse steden zoals Salzburg, Wenen en Graz, maar het was in zijn afbeeldingen van sport en het dagelijks leven dat zijn gevoel voor ritme en vitaliteit het duidelijkst naar voren kwam. Zijn naoorlogse werken, vol beweging en menselijke energie, getuigen van veerkracht en vernieuwing in een verscheurde eeuw.
Wilhelm Kaufmann overleed in 1975 en liet een oeuvre na dat een brug slaat tussen traditie en moderniteit, tegenspoed en hoop.
