Ambon 1724

Francois Valentijn

€ 450

Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge

• About the artwork
  “Amboina”, kopergravure uit François Valentijn’s “Oud en Nieuw Oost-Indien”, gegraveerd door Jan van Braam en uitgegeven te Dordrecht door Gerard onder de Linden in 1724-1726. Later met de hand gekleurd. Afm.: 29 x 75 cm. Op Ambon (Amboina) en omliggende eilanden begon omstreeks 1600 de productie van kruidnagelen te ontluiken. In 1605 wist Steven van der Haghen het door de Portugezen beheerste deel van deze eilanden voor de VOC in bezit te nemen. De Ambonese onderdanen van de Portugezen werden daarbij onderdanen van de VOC. In plaats van katholiek werden zij nu protestant. Met de islamitische Ambonezen, de tegenstanders van de Portugezen, kon de VOC het aanvankelijk goed vinden. In ruil voor militaire steun tegen de Portugezen waren deze zelfs bereid geweest al hun kruidnagelen aan de VOC te leveren. Spoedig ontstonden er echter problemen over deze exclusieve leverantie van kruidnagelen, omdat niet iedere producent bereid was tegen de door de VOC vastgestelde prijs te leveren. De Engelsen probeerden van deze situatie te profiteren, maar daar kwam een einde aan toen de VOC in 1623 korte metten maakte met een aantal personeelsleden van de Engelse compagnie, nadat zij van een complot tegen de VOC waren beschuldigd. Gaandeweg kwamen er ook steeds meer gewapende conflicten met de islamitische Ambonezen, waarbij de protestantse onderdanen meestal vochten aan de zijde van de VOC. In het midden van de 17e eeuw werd deze strijd door de VOC in haar voordeel beslist. Om haar monopoliepositie in de kruidnagelmarkt te beschermen, handhaafde de VOC haar kruidnagelcontracten met de plaatselijke bevolking met stevige hand. Tijdens regelmatige militaire inspecties, werden ‘illegale’ kruidnagelbomen gekapt. Vaak werden hierbij hele plantages vernield en dorpen platgebrand. In 1651 brak een grote opstand tegen de VOC uit, toen een plaatselijke leider op Ceram, weigerde een deel van de aanplant te vernielen en het recht eiste zijn kruidnagel te verkopen aan andere partijen. De gouverneur van de Molukken, Arnold de Vlamingh van Oudshoorn, onderdrukte de opstand met harde hand. Hierna had de VOC haar monopolie nog steviger in handen. De hoofdvestiging in Ambon was het kasteel Victoria in Ambon-stad. Daarnaast had de VOC op diverse punten kleinere forten. De inheemse bevolking werd bestuurd door haar eigen dorpshoofden. De belangrijksten daarvan werden door de VOC ingeschakeld bij de rechtsspraak in een zogenaamde landraad. Op deze manier hoopte men de inheemse bevolking enigszins volgens haar eigen rechtsnormen te kunnen beoordelen. Ten aanzien van de protestantse Ambonezen voelde de VOC zich ook religieus verantwoordelijk. Er kwam een heel systeem van christelijke dorpsscholen, bemand door Ambonese schoolmeesters, die met enige regelmaat door de VOC van Maleistalige stichtelijke leermiddelen werden voorzien. Door deze politiek werd een groot deel van de bevolking gealfabetiseerd. In later tijd zou dit de christen-Ambonezen in het Nederlandse koloniale staatsapparaat een aanmerkelijke voorsprong op andere inheemse volken bezorgen. Ambon verloor haar positie als centrum van de kruidnagelhandel pas eind 18e eeuw, nadat de Fransen rond 1770 kruidnagelplantjes naar Mauritius en andere Franse eilanden smokkelden. François Valentijn (1666-1726) was een dominee, natuurvorser en schrijver die vooral bekend is om zijn “Oud en Nieuw Oost-Indien”, een geschiedenis van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en haar activiteiten in Oost-Indië. Valentijn’s kaarten behoorden tot de meest nauwkeurige en grootschalige producties over Oost-Indië tot dan toe gepubliceerd. Als officier had Valentijn toegang tot VOC documenten die hij compileerde tot een bijzondere collectie kaarten. Valentijn’s werk is zo superieur aan eerdere kaarten dat de publicatie ervan, gezien het strenge geheimhoudingsbeleid van de VOC voor wat betreft cartografisch materiaal, uitzonderlijk is. Prijs: Euro 450,-
• About the artist

  François Valentijn (Dordrecht, April 17, 1666 – The Hague, August 6, 1727) was a Dutch minister, historian, and chronicler of exceptional significance for the knowledge of Asia in the early eighteenth century. He was twice sent to "the East" in the service of the Dutch East India Company (VOC), an experience that formed the basis for his monumental life's work, Oud en Nieuw Oost-Indiën (Old and New East Indies).

  After returning to the Netherlands, Valentijn devoted himself to compiling this extensive and unparalleled work, which has never been equaled in both its scope and level of detail. At a time when the VOC kept its information strictly confidential, he managed to amass a vast body of knowledge by utilizing all the oral and written sources he could obtain. His strength lay not only in his curiosity and tenacity, but also in his talent as a storyteller: Valentijn wrote vividly, precisely, and with a remarkably broad perspective.

  In Oud en Nieuw Oost-Indiën (Old and New East Indies), he explicitly glorified Dutch power and empire in Asia. Valentijn was a staunch nationalist and saw it as his overarching mission to describe Dutch power in the East and thus demonstrate that the Republic had not lost the fortitude of its Batavian ancestors. In the preface to his work, he emphasized his desire to make visible the progress and glory of the Netherlands throughout the centuries.

  This attitude earned him the reputation of a somewhat self-absorbed and vain historian. Yet, this criticism does little to detract from the enduring value of his work. It is precisely through his detailed descriptions that the interaction between Europeans and Asians becomes vividly visible: not only colonial power relations, but also cultural encounters, misunderstandings, and mutual influences are given a place in his narrative.

  François Valentijn thus remains a complex figure: simultaneously nationalist and chronicler, preacher and historian, vain writer and indispensable source. His work remains a key text for understanding the Dutch presence in Asia and the broader world history of the early modern period.

Are you interested in buying this artwork?