Banten (Bantam) 1724

Francois Valentijn

€ 295

Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge

• Sur l'oeuvre d'art
  “De Stad Bantam”, uit François Valentijn’s “Oud en Nieuw Oost-Indien”, vervaardigd door Jan van Braam en uitgegeven te Dordrecht door Gerard onder de Linden in 1724-1726. Later met de hand gekleurd. Afm.: 40 x 31 cm. Bantam was rond 1600 de belangrijkste havenstad van Java. Het was de eerste haven van de Indische archipel die door Nederlanders werd aangedaan. De koning van Bantam genoot geen absolute macht; zowel met zijn regent als met de plaatselijke havenmeester diende hij rekening te houden. Bantam was een rijke stad met een belangrijke markt, die werd bezocht door handelaren uit India, Perzië en China. Bantam gold in het begin van de 17de eeuw als belangrijkste handelsstad van de Indonesische archipel. Hier werden alle mogelijke waren uit geheel Azië samengebracht. Nederlandse schepen deden in 1596 Bantam voor het eerst aan. De Portugezen hadden hier al jaren een vaste positie op de markt. Zij wilden de greep op deze stad niet prijsgeven aan de Nederlandse nieuwkomers. Voor de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) waren vooral de specerijen van belang, met name peper. Zij probeerde tevergeefs met haar vestiging een sleutelpositie te verkrijgen. De Engelsen verhinderen dit en ook de plaatselijke regent werkte de VOC tegen, uit vrees dat zij een te groot overwicht zou krijgen op de markt. De conflicten stapelden zich op en de compagnie besloot uit te wijken naar het naburige Jacarta, dat later Batavia zou worden. De stad moest daarmee zijn leidende positie afstaan en Batavia werd het economische centrum van de VOC in Azië. De verhouding tussen de VOC en de sultan van Bantam bleef gespannen, omdat hij de compagnie dwarsboomde in haar poging de markt te domineren. Gedurende de hele 17de eeuw laaiden telkens nieuwe conflicten op tussen de VOC en Bantam, waaruit de compagnie steeds als overwinnaar naar voren kwam. In 1756 kwam Bantam definitief onder gezag van de compagnie. François Valentijn (1666-1726) was een dominee, natuurvorser en schrijver die vooral bekend is om zijn “Oud en Nieuw Oost-Indien”, een geschiedenis van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en haar activiteiten in Oost-Indië. Valentijn’s kaarten behoorden tot de meest nauwkeurige en grootschalige producties over Oost-Indië tot dan toe gepubliceerd. Als officier had Valentijn toegang tot VOC documenten die hij compileerde tot een bijzondere collectie kaarten. Valentijn’s werk is zo superieur aan eerdere kaarten dat de publicatie ervan, gezien het strenge geheimhoudingsbeleid van de VOC voor wat betreft cartografisch materiaal, uitzonderlijk is. Prijs: Euro 295,-  
• Sur l'artiste

  François Valentijn (Dordrecht, 17 avril 1666 – La Haye, 6 août 1727) était un ministre, historien et chroniqueur néerlandais d'une importance exceptionnelle pour la connaissance de l'Asie au début du XVIIIe siècle. Envoyé à deux reprises en Orient au service de la Compagnie néerlandaise des Indes orientales (VOC), il y vécut une expérience qui inspira son œuvre monumentale, Oud en Nieuw Oost-Indiën (Les Anciennes et les Nouvelles Indes orientales).

  De retour aux Pays-Bas, Valentijn se consacra à la compilation de cette œuvre vaste et sans pareille, inégalée par son ampleur et sa précision. À une époque où la VOC exigeait la plus stricte confidentialité, il parvint à rassembler un immense corpus de connaissances en exploitant toutes les sources orales et écrites à sa disposition. Sa force résidait non seulement dans sa curiosité et sa ténacité, mais aussi dans son talent de conteur : Valentijn écrivait avec vivacité, précision et une perspective remarquablement large.

  Dans son ouvrage *Oud en Nieuw Oost-Indiën* (Anciennes et Nouvelles Indes orientales), il glorifiait explicitement la puissance et l'empire néerlandais en Asie. Nationaliste convaincu, Valentijn se donnait pour mission de décrire la puissance néerlandaise en Orient et de démontrer ainsi que la République n'avait rien perdu de la force de ses ancêtres bataves. Dans la préface, il soulignait son désir de rendre visible le progrès et la gloire des Pays-Bas à travers les siècles.

  Cette attitude lui valut la réputation d'un historien quelque peu égocentrique et vaniteux. Pourtant, cette critique n'enlève rien à la valeur inestimable de son œuvre. C'est précisément grâce à ses descriptions détaillées que l'interaction entre Européens et Asiatiques apparaît avec une grande clarté : non seulement les rapports de force coloniaux, mais aussi les rencontres culturelles, les malentendus et les influences mutuelles trouvent leur place dans son récit.

  François Valentijn demeure ainsi une figure complexe : à la fois nationaliste et chroniqueur, prédicateur et historien, écrivain vaniteux et source incontournable. Son œuvre demeure un texte clé pour comprendre la présence néerlandaise en Asie et l'histoire mondiale plus large du début de l'époque moderne.

Êtes-vous intéressé par l'achat de cette oeuvre?